Ilioupoli by "night"

Thoughts and actions

NA ANΑΔΕΙΞΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ * Πάνος Τότσικας, Αρχιτέκτων-ερευνητής

Ιστορία- Υμηττός -0013

 

NA ANΑΔΕΙΞΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ *
Πάνος Τότσικας, Αρχιτέκτων-ερευνητής

Στο κείμενο αυτό περιλαμβάνονται εκτεταμένα αποσπάσματα από Υπόμνημα που κατέθεσα στον Υπουργό Πολιτισμού (αρ. πρωτ. 3241/3.6.2009)
Σήμερα, 10 χρόνια μετά, τίθενται ξανά μια σειρά ζητήματα που αφορούν την αρχαία αλλά και την νεώτερη ιστορία της περιοχής όπου βρίσκεται σήμερα η Ηλιούπολη και κυρίως το ζήτημα της ανάδειξης και της προστασίας μιας σειράς χώρων με ιδιαίτερο αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον.
Στη περιοχή του λόφου πάνω από τον Προφήτη Ηλία και στη περιοχή του Αγίου Νικολάου, είναι δεδομένο ότι υπάρχουν ίχνη ζωής και πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι την τουρκοκρατία (χωριό Καράς) και την δημιουργία της Ηλιούπολης (1925)
Οι μέχρι τώρα δημοτικές αρχές δεν έδειξαν κανένα ουσιαστικό ενδιαφέρον για την προστασία και την ανάδειξη των προαναφερόμενων περιοχών.
Η σημερινή δημοτική καλείται να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων…
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές έρευνες, στην δυτική πλευρά του Υμηττού υπάρχουν ίχνη ανθρώπινης ζωής, τουλάχιστον από τις αρχές της 3ης χιλιετίας προ Χριστού. Στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται ο Δήμος Ηλιούπολης και η οποία μέχρι το 1925 ονομάζονταν «Καράς», θεωρείται βέβαιη η ύπαρξη ενός ανοιχτού-ανοχύρωτου οικισμού, από την Μυκηναϊκή-Υστεροελλαδική Περίοδο (1600-1050 π.Χ.)
Ευρήματα στην περιοχή του Προφήτη Ηλία.
Από τον F. H. Stubbings («Annual of the British School of Athens», 1947) πληροφορούμαστε ότι στο μουσείο Ashmolean της Οξφόρδης βρίσκονταν δύο αγγεία μυκηναϊκής κεραμικής (Υστεροελλαδικής Περιόδου ΙΙΙ) από τον «Καρά», επί της δυτικής πλευράς του Υμηττού, που προέρχονται πιθανώς από έναν τάφο,
Εξάλλου, από τον R. Hope Simpson («A Gazeheer and Atlas of Mycenaean Sites») πληροφορούμαστε ότι βρέθηκαν «αγγεία, πιθανώς από ένα τάφο κοντά στον «Καρά» στις δυτικές πλαγιές του Υμηττού πλησίον της περιοχής του Προφήτη Ηλία και σε ένα σπήλαιο στους πρόποδες του Υμηττού. Οι δύο περιοχές είναι προφανώς συνεχόμενες και τα ευρήματα πιθανώς αντιπροσωπεύουν όχι περισσότερους από ένα οικισμό».
Ευρήματα εποχής Χρεμωνίδειου Πόλεμου.
Κατά τη διάρκεια του Χρεμωνιδείου Πόλεμου (266-263 π.Χ.), είναι βέβαιο ότι στρατιώτες του Πτολεμαίου Β’ της Αιγύπτου (ο οποίος είχε συμμαχήσει με τους Αθηναίους ενάντια στους Μακεδόνες που πολιορκούσαν την Αθήνα), έφτασαν μέχρι τη σημερινή Ηλιούπολη.
Αυτό συνάγεται από ένα πλήθος ευρημάτων μεταξύ των οποίων και αργυρά και χάλκινα νομίσματα του Πτολεμαίου Β’, βέλη, βλήματα σφενδονών, αμφορείς καθώς και μια επιτύμβια στήλη (πιθανώς Πέρση μισθοφόρου) όπου αναγράφεται το όνομα «ΑΡΤΑΣΤΙΣ». Η ακριβής στρατοπέδευση των στρατιωτών του Πτολεμαίου δεν είναι εξακριβωμένη.
Όπως ωστόσο αναφέρει ο James R. McCredie («Fortified Military Camps in Attica», 1966): «τυχαία ευρήματα από νομίσματα, αιχμές από βέλη, βλήματα από σφενδόνες και κεραμικά στο προάστιο της Αθήνας Ηλιούπολη, οδήγησαν την αρχαιολόγο Ειρήνη Βαρούχα-Χριστοδουλοπούλου, στη ταύτιση αυτής της περιοχής ως τοποθεσία μιας στρατιωτικής εγκατάστασης. Τα ευρήματα υπήρξαν μεταξύ 1941 και 1943 στο Δεύτερο Τομέα της Ηλιούπολης, στους χαμηλούς πρόποδες του Υμηττού, μια περιοχή που παλαιότερα αποκαλούσαν «Καρά» (και έτσι αναφέρεται στο «Karten von Attica»). Τα περισσότερα από αυτά προέρχονται ειδικά από την περιοχή γύρω από την οδό Νεύτωνος, στο προάστιο αυτό». (σελ. 46)
Αιτήσεις προς το Υπουργείο Πολιτισμού, Μάρτιος 2000, 2006.
Με την υπ’ αριθμ. 1908 /27.3.2000 αίτησή μου προς την αρμόδια Β’ Εφορεία Αρχαιοτήτων (Αττικής), επεσήμανα μεταξύ άλλων: «Τα τελευταία χρόνια στο τμήμα του ορεινού όγκου του Υμηττού που εφάπτεται του Δήμου Ηλιούπολης, έχουν σημειωθεί μια σειρά καταστροφικές πυρκαγιές […] οι οποίες ωστόσο συνέβαλαν στο να αποκαλυφθούν κάποια ευρήματα τα οποία πιστεύω ότι αξίζει να διερευνηθούν από την υπηρεσία σας. Συγκεκριμένα, κοντά στο ξωκλήσι «Προφήτης Ηλίας», πάνω από τον υφιστάμενο δασικό δρόμο Καρέα-Ηλιούπολης-Αργυρούπολης, υπάρχουν λαξευμένοι βράχοι, αρχαία λατομεία, σπήλαιο με ίχνη ανθρώπινης παρουσίας από τους Κλασσικούς ή Ελληνιστικούς Χρόνους και πιθανώς είσοδος αρχαίου ορυχείου.
H περιοχή στην οποία αναφέρομαι, οριοθετείται στο Τοπογραφικό Διάγραμμα της Γ.Υ.Σ. που σας επισυνάπτω σε κλίμακα 1:5000, μεταξύ των ισοϋψών +300 μ και +400 μ. Επίσης σας επισυνάπτω φωτογραφίες της συγκεκριμένης περιοχής των λαξευμένων βράχων, των λατομείων κλπ, καθώς και δημοσιεύματα από τοπικό έντυπο της Ηλιούπολης, όπου προτείνω τη διαμόρφωση ενός «χώρου για την μνήμη και την φύση», στην περιοχή αυτή του Υμηττού, πάνω από την Ηλιούπολη […] Κατόπιν των ανωτέρω, παρακαλώ την υπηρεσία σας να προβείτε σε όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες για την προστασία των προαναφερόμενων αρχαιολογικών χώρων και για την ανάδειξη της μνημειακής σημασίας τους. Επίσης ζητώ να μου απαντήσετε αν συμφωνείτε να ενταχθεί στον προγραμματισμό και τον σχεδιασμό του Υπουργείου σας η πρότασή που καταθέτω για την διαμόρφωση ενός «χώρου για την μνήμη και την φύση» στην περιοχή αυτή».
Εξάλλου, με την υπ’ αριθμ. 2021/30.3.2000 αίτησή μου επίσης προς την Β’ Εφορεία Αρχαιοτήτων (Αττικής), ζητούσα: «να προχωρήσει σε όλες ενδεδειγμένες ενέργειες για την προστασία και την ανάδειξη της αρχαιολογικής σημασίας της περιοχής του Δήμου Ηλιούπολης που περικλείεται από τις Λεωφόρους Κοτζιά και Ηρώς Κωνσταντοπούλου, καθώς και τις οδούς Θεοτόκη και Καρύστου, όπου έχουν βρεθεί κατά το παρελθόν αρχαιολογικά ευρήματα των κλασσικών και ελληνιστικών χρόνων».
Επίσης στην αίτησή μου ανέφερα ότι: «όπως προκύπτει από προσωπική μου έρευνα, στην περιοχή αυτή έχουν ανευρεθεί ίχνη παρουσίας στρατιωτών του Πτολεμαίου Β’, κατά την διάρκεια του Χρεμωνίδειου Πολέμου, το 266-262 π.Χ.».
Απάντηση της Β’ Εφορείας Αρχαιοτήτων 2007, 2009.
Τον Δεκέμβριο του 2000 δημοσιεύτηκε στο έγκυρο περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες» αναλυτικό κείμενό μου με τίτλο «Αναζητώντας τα ίχνη των Πτολεμαίων στην Ηλιούπολη» και το 2005 εκδόθηκε το βιβλίο μου «Εδώ, κάποτε… Συμβολή στην ιστορία της Ηλιούπολης (εκδόσεις ΚΨΜ), όπου έχουν συγκεντρωθεί και δημοσιοποιούνται, για πρώτη φορά, όλα τα στοιχεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος που είναι διαθέσιμα για την περιοχή της Ηλιούπολης / Καρά, προερχόμενα από την ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία και την προσωπική μου έρευνα.
Η απάντησή ωστόσο της Β’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, άργησε να έρθει, για πολλούς και διαφόρους λόγους. Προηγήθηκαν δύο ακόμη αιτήσεις μου (αρ. πρωτ. 2151/14.3.2006 και 7998/30.10.2006), όπου ζητούσα να μου γνωστοποιηθούν εγγράφως «οι ενέργειες που προέβη η υπηρεσία σας για την προστασία των αναφερόμενων στις αιτήσεις μου αρχαιολογικών χώρων στην περιοχή του Δήμου Ηλιούπολης και στο όρος Υμηττός», καθώς και η επισύναψη του βιβλίου μου «Εδώ, κάποτε… Συμβολή στην ιστορία της Ηλιούπολης».
Όσον αφορά την πρώτη αίτησή μου (αρ. πρωτ. 1908/27.3.2000), όπως αναφέρεται στην απάντηση που μου έστειλε η Β’ Εφορεία Αρχαιοτήτων (αρ. πρωτ. 7998/13.2.2007) «μετά την από κοινού αυτοψία μας σε αρχαίο λατομείο στην περιοχή αυτή, η Υπηρεσία μας προτίθεται να προβεί στην τεκμηρίωση και την καταγραφή επί τοπογραφικού διαγράμματος των ορατών αρχαιοτήτων της ευρύτερης περιοχής. Στην συνέχεια, για την αποτελεσματικότερη προστασία των αρχαίων, με βάση πάντα τα δεδομένα της έρευνας, θα κινηθεί η διαδικασία της κήρυξης ενός αρχαιολογικού χώρου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.3028/2002 περί προστασίας των αρχαιοτήτων και της εν γένει Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Ο σχεδιασμός ενός «χώρου για την μνήμη και την φύση», εκφεύγει των αρμοδιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού».
Όσον αφορά την δεύτερη αίτησή μου (αρ. πρωτ. 2021/30.3.2000), η απάντηση της Β’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων (αρ. πρωτ. 7998/13.2.2007) αναφέρει ότι: «η περιοχή του Αγ. Νικολάου που περικλείεται από τις λεωφόρους Κοτζιά και Ηρώς Κωνσταντοπούλου και τις οδούς Θεοτόκη και Καρύστου εντάσσεται σε περιοχή της Ηλιούπολης που υπόκειται σε αρχαιολογικό έλεγχο».
Το σωστό βέβαια είναι, ότι η περιοχή αυτή εντάχθηκε σε αρχαιολογικό έλεγχο, μετά την υπόδειξη που έγινε στην Β’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, από την αίτησή μου την 30/3/2000. Αυτό που έχει εν τέλει σημασία είναι, ότι έστω και καθυστερημένα η παρέμβασή μου είχε κάποιο αποτέλεσμα…
Εν τέλει, τον Ιανουάριο του 2009 και κατόπιν των όσων αναφέρονται συνοπτικά παραπάνω, η αρμόδια Β’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, στα πλαίσια της τροποποίησης του ισχύοντος από το 1978 Π.Δ. περί προστασίας του Υμηττού, πρότεινε την κήρυξη αρχαιολογικού χώρου στην περιοχή του αρχαίου λατομείου «Β-ΒΑ του Προφήτη Ηλία Δήμου Ηλιούπολης, 550μ Ν-Ν.Α πέρατος Λεωφόρου Σοφοκλή Βενιζέλου».
Η οριοθέτηση του χώρου περιορίζεται περίπου στα σημεία που υποδείχθησαν από το σχεδιάγραμμα που συνοδεύει την 1908/27.3.2000 αίτησή μου, ενώ στην αναφερόμενη βιβλιογραφία δεν περιλαμβάνεται το βιβλίο μου «Εδώ, κάποτε… Συμβολή στην ιστορία της Ηλιούπολης», εκδόσεις ΚΨΜ, 2005…».
……………………………………………………………………………………………………………………………
*Σημείωση: Περισσότερα στοιχεία για την ιστορία της Ηλιούπολης μπορεί να αναζητήσει κανείς στα βιβλία μου «Εδώ κάποτε…Συμβολή στην στορία της Ηλιούπολης», εκδόσεις ΚΨΜ, 2005, και «Κοινωνικοί Αγώνες στην Ηλιούπολη» (2013), που υπάρχουν στην βιβλιοθήκη του Δήμου Ηλιουπολης και του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης.

 

 

9 Δεκεμβρίου, 2019 Posted by | Αρχιτεκτονική, Επιστήμη, Ιστορία, Uncategorized | Σχολιάστε

Eκδήλωση το Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2019 «Τα Αρχαία Λατομεία Μαρμάρου της Πάρου: Η Σημασία και η Ανάδειξη του Μνημείου και του Χώρου του»

Η Ομοσπονδία Παριανών Συλλόγων (Ο.Π.Α.Σ), το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας Πάρου και Κυκλάδων (Ι.Α.Π.Κ.) και ο Πολιτιστικός Σύλλογος ‘Αρχίλοχος’, σε συνεργασία με τον Δήμο Πάρου διοργανώνουν εκδήλωση το Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2019 και ώρα 10 π.μ. στην Παλιά Βουλή (Σταδίου 13, Αθήνα) με θέμα: «Τα Αρχαία Λατομεία Μαρμάρου της Πάρου: Η Σημασία και η Ανάδειξη του Μνημείου και του Χώρου του»
Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου.

72944860_10219027096762120_7268352968674508800_nΣτόχος της εκδήλωσης είναι η παρουσίαση στο ευρύτερο κοινό του σημαντικού θέματος των Αρχαίων Λατομείων της Πάρου αφενός μέσα από την ιστορική-αρχαιολογική μαρτυρία και την γεωλογική ιστορία του μνημείου, και αφετέρου μέσα από την ενημέρωση για τους τρόπους διάσωσης, προστασίας και ανάδειξής του ως ένα από τα κορυφαία μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού και της χώρας μας. Συγκεκριμένα, θα καλυφθούν οι εξής θεματικές ενότητες:
1. Η αρχαιολογία και η γεωλογία των Αρχαίων Λατομείων Μαρμάρου, με ιδιαίτερη αναφορά στον περίφημο λυχνίτη και τα εργαστήρια γλυπτικής της Αρχαίας Πάρου.
2. Η παγκόσμια αξία και η συνεισφορά των Αρχαίων Λατομείων Μαρμάρου της Πάρου στον ελληνικό πολιτισμό ανά τους αιώνες.
3. Η προστασία, προβολή και ανάδειξη των Αρχαίων Λατομείων σε παγκόσμια κλίμακα ως μνημείο πολιτισμού ικανό να προσελκύσει υψηλού επιπέδου πολιτιστικό τουρισμό.
4. Η σημερινή κατάσταση των Λατομείων και η ανάγκη άμεσης επέμβασης για τη διάσωση και την προστασία αυτού του μοναδικού μνημείου.
Τα παραπάνω θέματα θα αναπτύξει πάνελ πανεπιστημιακών και ειδικών (αρχαιολόγων, γεωλόγων, ειδικών πολιτισμικής διαχείρισης και προστασίας αρχαίων υπόγειων έργων, νομικών), ενώ θα ακολουθήσει συζήτηση και εξαγωγή συμπερασμάτων και θα κατατεθούν σχετικές προτάσεις για την διάσωση, ανάδειξη και προστασία του μνημείου.

28 Νοεμβρίου, 2019 Posted by | Ειδήσεις, Ιστορία, Προσκλήσεις, Uncategorized | Σχολιάστε

Όψεις του φοιτητικού κινήματος που οδήγησε στην «εξέγερση του Πολυτεχνείου» (του Θανάση Τσακίρη)

Όψεις του φοιτητικού κινήματος που οδήγησε στην «εξέγερση του Πολυτεχνείου»

polytexneio_0-1-640x384

Τα άτομα διακρίνουν τις μικρορωγμές και τις μικρομετατοπίσεις των
στοιχείων της δομής των πολιτικών ευκαιριών και διαθέτουν την ιστορική μνήμη των ρεπερτορίων δράσης και μπορούν να αξιολογήσουν ποιες μορφές αγώνα φέρνουν ορισμένα αποτελέσματα. Ωραία. Εμφανίζονται οι μεταβολές και γίνονται αντιληπτές οι ευκαιρίες. Πώς, όμως, μπορούν και διαδίδονται και συντονίζονται οι συλλογικές ενέργειες και η δράση; Πώς διατηρούνται τα επίπεδα κινητοποίησης και πώς εκ νέου αναπτύσσονται τα «επεισόδια» του συλλογικού αγώνα; Ποιες είναι οι λεγόμενες «δομές κινητοποίησης»; Πώς φτάσαμε από το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα στην «εξέγερση του Πολυτεχνείου»;

Μολονότι είναι τα άτομα αυτά τα οποία αποφασίζουν για το αν θα δράσουν από κοινού ή όχι, οι αποφάσεις τους αυτές λαμβάνονται στο γενικότερο πλαίσιο διαδικασιών που οργανώνονται με την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή των ατόμων μέσα σε ομάδες, κοινωνικά δίκτυα και θεσμικές οντότητες, που ενεργοποιούνται για αυτό το σκοπό.

Πρώτος σε αυτή τη συζήτηση ήταν ο Mancur Olson καθώς μελετούσε τους
προσοδοθήρες («τζαμπατζήδες»), που απέχουν από τη συλλογική δράση και προσδοκούν οφέλη ως αποτέλεσμα της κινητοποίησης των μεγάλων κοινωνικών οργανώσεων˙οι μεγάλες οργανώσεις αντιμετωπίζουν εξορισμού αυτό το πρόβλημα ενώ οι μικρές ομάδες μπορούν να προσφέρουν επιλεκτικά κίνητρα στα μέλη τους και προσδοκούν την πλήρη συμμετοχή τους στη δράση. Όμως, οι άνθρωποι δεν είναι απολύτως ιδιοτελή όντα. Η λογική του homo economicus στην πολιτική και γενικότερα τις κοινωνικές επιστήμες ως αναλυτική μέθοδος δεν μπορεί να εξηγήσει τις κινητοποιήσεις του φοιτητικού κινήματος, καθώς δεν μπορεί να αντιληφθεί τις έννοιες της «εμπιστοσύνης» και της ανιδιοτελούς «αμοιβαιότητας» που είναι απαραίτητες. Αυτό δεν το έχει καταλάβει καμία νεοφιλελεύθερη (ακραιφνής ή σοσιαλίζουσα) κυβέρνηση από αυτές που πέρασαν από την Ελλάδα την τελευταία εικοσαετία, πλασάροντας τις πάσης φύσεως πολιτικές τύπου Μπολόνια-ΕΕ κι έτσι όλοι οι κονδυλοφόροι τους πιάνονται στον ύπνο με την καταπληκτική αίσθηση αλληλεγγύης που είχαν όχι μόνο οι φοιτητές αλλά και οι ακόμη πιο σκληρά (εκ) παιδευόμενοι μαθητές.

Η μετατόπιση της ανάλυσης από το ατομικιστικό επίπεδο έδειξε ότι οι
συμμετέχοντες στο κίνημα επηρεάζονται πολύ από τη συμμετοχή τους στα
«κοινωνικά δίκτυα» παρά από την μεσοαστική κοινωνική προέλευσή τους ή
την ιδεολογική τοποθέτησή τους και που δεν προσδοκούσαν κάποια οφέλη.
Στην ελληνική περίπτωση, τέτοιο ρόλο έπαιξαν παλιότερα οι «εθνικοτοπικοί σύλλογοι» φοιτητών και, ιδιαίτερα κατά την κατάληψη του Πολυτεχνείου, οι «ανώνυμες παρέες» που δημιουργούνται και καθίστανται «υποκείμενα της ιστορικής διαδικασίας». Η παρέα είναι μια βασική ανεπίσημη μονάδα «μικρο-κινητοποίησης». Οι παρέες λειτουργούν ως πρόσκαιρα άτυπα «κοινωνικά δίκτυα» που δίχως άλλη κεντρική ή περιφερειακή πολιτική-κομματική καθοδήγηση καταφέρνουν να εμπνεύσουν τα «μέλη» τους και να προσδώσουν νόημα στις καθημερινές δραστηριότητές τους στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης «συλλογικής δράσης». Έτσι,
λοιπόν, μέσω των μικρών άτυπων ομάδων που συνδέονται σε μορφή δικτύου με ακτιβίστικες ομάδες τα άτομα προθυμοποιούνται πιο εύκολα να πάρουν μέρος στις δράσεις διαμαρτυρίας και διεκδίκησης. Η συζήτηση αυτή μας φέρνει σε μια επιπλέον διάσταση, αυτή των «κοινωνικών κινήτρων» για τη συμπεριφορά των ατόμων που συνεργάζονται στη συλλογική δράση. Ένα απαραίτητο υποστηρικτικό ομαδικό πλαίσιο είναι όρος για την ανάπτυξη της βούλησης των ατόμων για να μπορέσουν να εξεγερθούν εναντίον αυτής που αντιλαμβάνονται ως «άδικη, παράνομη εξουσία». Η θέληση των ανθρώπων να αγωνιστούν ανιδιοτελώς για χάρη των συνανθρώπων τους μέσω ομάδων ομοίων τους είναι σημαντικότατος παράγοντας κινητοποίησης. Αυτή
είναι η περίπτωση ανθρώπων που ενδεχομένως δημιουργούν παρόμοιες ομάδες ώστε να αποκτήσουν δύναμη κινητοποίησης σε μη φιλικά ή, έστω, ουδέτερα περιβάλλοντα που δεν τρέφουν αισθήματα συλλογικότητας ή ανήκουν σε στρώματα των αρχουσών ελίτ.

Ένας εξίσου βασικός παράγοντας που βοηθάει την ανάπτυξη κινημάτων είναι ο θεσμικός. Οι τοπικές εκκλησίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη και επώαση του κινήματος των Αφροαμερικανών για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματά τους στις ΗΠΑ καλύπτοντας το κενό πανεθνικού πολιτικού φορέα εκπροσώπησης και προβολέα των διεκδικήσεων της μειονότητας αυτής. Τον ίδιο ρόλο έπαιξαν και οι περισσότερες Ρωμαιοκαθολικές εκκλησίες σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής που, υπό την πίεση και του θρησκευτικού ρεύματος της «Θεολογίας της Απελευθέρωσης», πρόσφεραν υποστήριξη και άσυλο στο εργατικό και στο αντιδικτατορικό κίνημα. Το Πανεπιστημιακό Άσυλο χρησιμοποιήθηκε
επίσης ως θεσμική εγγύηση που συνεισφέρει στην ανάπτυξη ευκαιριών για αξιοποίηση από το αναδυόμενο φοιτητικό κίνημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση του φοιτητικού κινήματος για την κατοχύρωση του δικαιώματος του λόγου και για την ανάπτυξη αντιπολεμικών αγώνων στις ΗΠΑ Στην ελληνική περίπτωση ο ίδιος αυτός ρόλος παίζεται από τα ίδια τα ΑΕΙ και τη νομοθεσία περί ασύλου που σε γενικές γραμμές, παρά τις παραβιάσεις του έμμεσες και άμεσες όπως στην περίπτωση της καταστολής της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, διατηρήθηκε. Αυτή την ευκαιρία το φοιτητικό κίνημα την αξιοποίησε άριστα στα τελευταία χρόνια της δικτατορίας και τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης.

Σημαντικός είναι, όμως, ο ρόλος της οργάνωσης του φοιτητικού κινήματος στην ανάπτυξή του. Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρεις τύπους οργάνωσης του
κοινωνικού κινήματος: το πρώτο είναι το μοντέλο της οργάνωσης στη βάση, που χαρακτηρίζεται από μια σχετικά χαλαρή, ανεπίσημη και αποκεντρωμένη δομή, η διατήρηση της οποίας επαφίεται στη δέσμευση και στράτευση των συμμετεχόντων και η έμφαση δίνεται στην «πολιτική της διαμαρτυρίας», συχνά συγκρουσιακής και εξωθεσμικής˙ το δεύτερο, το μοντέλο της «ομάδας συμφερόντων», διακρίνεται για την έμφαση που δίνεται στην προσπάθεια επηρεασμού της χαρασσόμενης πολιτικής με μορφές «πίεσης» και στην ύπαρξη επίσημης οργανωτικής δομής˙ και το τρίτο, το «κομματικού προσανατολισμού μοντέλο», χαρακτηρίζεται από την έμφαση στην παρέμβαση στις εκλογικές διαδικασίες, την κομματική πολιτική και την επίσημη οργανωτική δομή. Για παράδειγμα, στη δικτατορία οι Φοιτητικές Επιτροπές Αγώνα εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στις γενικές συνελεύσεις που συγκλήθηκαν από τα διορισμένα από το δικτατορικό καθεστώς Διοικητικά Συμβούλια των συλλόγων για να εγκρίνουν τον «απολογισμό» της «δράσης» τους. Πώς συντόνιζαν, όμως, τη
δράση τους όταν, μάλιστα δεν υπήρχε κάποιος οργανωμένος κομματικός φορέας που θα «καθοδηγούσε» τα μέλη του κατά τέτοιο τρόπο ώστε να είναι σε θέση να διαθέτει οργανωτικό δίκτυο κινητοποίησης σε όλες τις σχολές και να ελέγχει την πορεία των πραγμάτων; Η πρωτοβουλία για την ίδρυση των ΦΕΑ ήταν στα χέρια των ανένταχτων αριστερού προσανατολισμού που, όπως, αναφέραμε ήταν «μέλη» απλών φοιτητικών «παρεών», άλλοι φοιτητές, που ήταν μέλη του ΚΚΕ(εσωτερικού) ήταν αυτοί που ίδρυσαν τις ΦΕΑ στην Ιατρική και την Οδοντιατρική Σχολή του Πανεπιστήμιου Αθήνας χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του κομματικού φορέα τους. Μέσα από τη διαδικασία των προσφυγών στα δικαστήρια για την ακύρωση του διορισμού
των χουντικών φοιτητών από την κυβέρνηση ήλθαν σε επαφή και αντάλλαξαν γνώμες και προτάσεις επί του πρακτέου ΦΕΑ από τις περισσότερες σχολές με αποτέλεσμα τη δημιουργία του Διασχολικού συντονιστικού οργάνου την άνοιξη του 1972. Στο σημείο αυτό τα κόμματα και οι προσκείμενες σε αυτά παρατάξεις αντιλήφθηκαν, ιδίως τα κόμματα της παραδοσιακής αριστεράς και του μαοϊκού πολιτικού χώρου, ότι δημιουργήθηκε δεξαμενή άντλησης μελλοντικών μελών και στελεχών ώστε στην περίπτωση της αλλαγής του καθεστώτος προς το δημοκρατικότερο. Όμως, μέχρι να
αντεπιτεθεί το καθεστώς με τις συλλήψεις και τις στρατεύσεις φοιτητών που πρωτοστατούσαν στην οργάνωση του κινήματος και των αντιδικτατορικών, οι ανένταχτοι φοιτητές/τριες ήταν που έπαιζαν καθοριστικό ρόλο σε σχέση με τα κόμματα και έτσι κατάφεραν να στερεώσουν τις (παράνομες) οργανωτικές δομές από τις ΦΕΑ σε κάθε έτος ξεχωριστά ως το Διασχολικό. Όταν έγιναν οι πρώτες φοιτητικές εκλογές το φθινόπωρο του 1973, έγινε η πρώτη οργανωτική διάσπαση με
πρωτοβουλία του ΚΚΕ και των προσκείμενων σ’ αυτό φοιτητών/τριών μέσω της δημιουργίας νέων επιτροπών ελεγχόμενων από την παράταξη ΑΝΤΙ-ΕΦΕΕ. Δεν θα πρέπει να παραλείψουμε να αναφερθούμε στις διαστάσεις της διεθνούς διάδοσης της λογικής του κοινωνικού κινήματος. Παρά τη λογοκρισία που είχε επιβάλει το στρατιωτικό καθεστώς οι ειδήσεις από το εξωτερικό έφθαναν στη χώρα. Η χαλάρωση της λογοκρισίας δημιούργησε και μια άλλη ρωγμή. Αρκετοί εκδοτικοί οίκοι επαναλειτούργησαν ή προσθέσανε το πολιτικό βιβλίο στις σειρές τους και νέοι οίκοι άνοιξαν. Έτσι η φοιτητική, κυρίως, νεολαία ήρθε σε επαφή με έναν ολόκληρο κόσμο
του πνεύματος που η λογοκρισία έκλεινε έξω από τα σύνορα της χώρας.
(απόσπασμα από:
Θανάσης Τσακίρης, «Θεωρίες για τα φοιτητικά κινήματα», περιοδικό Στίγμα, Νο. 29, Ιαν-Μαρ.2009, http://to-stigma.snn.gr/vol29periex010309.html )

16 Νοεμβρίου, 2019 Posted by | Θεωρία, Ιστορία, Uncategorized | Σχολιάστε

Η πολιτισμική δυστοπία του Ελληνικού (της Μαρίας Βλαζάκη)

της Μαρίας Βλαζάκη
ΑΥΓΗ 16 /10/2019

της Μαρίας Βλαζάκη

Η εφιαλτική προοπτική που προμηνύει για το πολιτιστικό περιβάλλον και εν γένει τοπίο η αρχιτεκτονική πρόταση για την έκταση του Ελληνικού που προορίζεται για καζίνο δεν μπορεί πλέον να αμφισβητηθεί από κανέναν. Της δήλωσης – ύβρεως περί νέων παρθενώνων ακολούθησε η δυστοπία των μεταλλαγμένων καρυάτιδων, έχοντας ήδη προκαλέσει ευφάνταστα σχόλια, εμπνευσμένες γελοιογραφικές απεικονίσεις και παρατεταμένο θλιβερό γέλιο. Τα νέα επονείδιστα α-πολιτισμικά τοπόσημα (landmarks), ανταγωνιστικά προς τα αρχαία εμβληματικά μνημεία και τις αξίες που αυτά φέρουν, για να σταθούν στο υπέρμετρο ύψος τους, έχουν ανάγκη να τα επικαλούνται ως δήθεν πηγή έμπνευσης. Συνήθης η πρόθεση εκμετάλλευσης από «επενδυτές» των άυλων πολιτιστικών πόρων και συμβολικών αξιών που εμπεριέχονται στους τόπους και η ιδεολογική κατάχρησή τους από στρατευμένα πολιτικά δεκανίκια.
Ταυτόχρονα, η εμπέδωση των νέων συμβόλων του πολιτισμού της αγοράς προϋποθέτει -εκτός της τρομακτικής αλλοίωσης του τόπου και της προσβολής των πραγματικών συμβόλων / τοποσήμων της Αττικής με εμβληματικότερο για τον πανανθρώπινο πολιτισμό τον ιερό βράχο της Ακρόπολης- και την καταστροφή νεότερων πολιτιστικών κτισμάτων. Οι ουρανοξύστες του καζίνο χωροθετούνται ακριβώς στο σημείο όπου βρίσκεται εδώ και σχεδόν έναν αιώνα το συγκρότημα του κολεγίου, σχεδιασμένο από τον Αμερικανό αρχιτέκτονα Stuart W. Thompson, σημαντικής αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας – αν και παραδόξως δεν κρίθηκε ως τέτοιο, παρά την πλήρως τεκμηριωμένη εισήγηση της υπηρεσίας και την αξιόλογη μελέτη της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Πάνω στα συντρίμμια του προοιωνίζεται η εγκατάσταση των νέων πολιτισμικών τοποσήμων. Ο συμβολισμός είναι αρκούντως εύγλωττος. Το τοπίο της εκτροπής επιβάλλει λήθη και συντίθεται πάνω στην αποδόμηση του πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Προηγούμενες ρυθμίσεις και πρόσφατες ανατροπές
Από αρχαιολογικής πλευράς, η επένδυση του Ελληνικού εξετάστηκε κατά τα διάφορα στάδιά της έως σήμερα, καθώς πρόκειται για μεγάλο ιδιωτικό έργο σε δημόσιο ακίνητο και στον αναπεπταμένο αυτό χώρο υπάρχουν διάσπαρτες αρχαιότητες και νεότερα μνημεία:
1. Αρχικά έγιναν οι κηρύξεις του αρχαιολογικού χώρου του Αγίου Κοσμά (2014) και του ίδιου του χώρου του Ελληνικού (2017). Και ενώ με την πρώτη κήρυξη ουδείς ασχολήθηκε, εκτός των αρχαιολόγων του ΥΠΠΟΑ και των μελών του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, η δεύτερη κήρυξη, υπό μία νέα κυβέρνηση πλέον, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων προκειμένου να αποφευχθεί, παρότι είναι εκ του νόμου προαπαιτούμενο στάδιο των χωρικών ρυθμίσεων.
2. Στη συνέχεια εγκρίθηκαν από την υπουργό Πολιτισμού κ. Κονιόρδου το Σχέδιο Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού – Αγίου Κοσμά και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Νοέμβριος 2017). Στον όρο 12 της Υπουργικής Απόφασης αναφέρεται: «Σε κάθε περίπτωση το υπέρμετρο ύψος δεν συνάδει με την ύπαρξη αρχαιοτήτων και το ιστορικό αττικό τοπίο και κρίνεται σκόπιμο να επανεξεταστούν τα προτεινόμενα υψηλά κτήρια κατά την εκπόνηση των πολεοδομικών μελετών», όπως είχε διατυπωθεί κατά την προηγηθείσα συνεδρίαση του ΚΑΣ.
3. Ακολούθησε η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος (ΦΕΚ 35/ΑΑΠ/1.3.2018), μετά από έγκριση του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο στο άρθρο 2, παρ. 3β περιλαμβάνει τα εξής: «Ειδικότερα, για την καλύτερη δυνατή ένταξη των υψηλών κτηρίων ειδικής αρχιτεκτονικής σχεδίασης στον άμεσο και ευρύτερο χώρο τους, υιοθετούνται νέα πρότυπα σχεδιασμού που συνδιαλέγονται με το μεσογειακό παραθαλάσσιο αστικό, φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον». Και συνοδεύεται από ειδικό άρθρο 7 για τις αρχαιότητες και τα νεότερα μνημεία του Ελληνικού και του Αγίου Κοσμά.
4. Σύμφωνα με τα διαδικαστικά στάδια, τον Μάιο του 2019 εγκρίθηκε από την υπουργό Πολιτισμού Μ. Ζορμπά και τον υφυπουργό Κ. Στρατή, μετά από σχετική γνωμοδότηση του ΚΑΣ, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού – Αγίου Κοσμά. Στην Υπουργική Απόφαση περιλαμβάνεται ο όρος 16, που ορίζει να κατατεθούν στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ προς έγκριση κατά τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν. 3028/2002, όλες οι μελέτες που πρόκειται να ακολουθήσουν για την εφαρμογή του ΣΟΑ, ιδίως δε όσες αφορούν τα υψηλά κτήρια (οριστικό ύψος, οριστική θέση) δυνάμει του άρθρου 2, παρ. 3β, του ίδιου Π.Δ.
5. Μετά την προαναφερθείσα Υπουργική Απόφαση ακολούθησε η πρώτη Κοινή Υπουργική Απόφαση για το Μητροπολιτικό Πάρκο (ΦΕΚ 2792 Β’/4.7.2019), η οποία περιλαμβάνει ειδικό άρθρο 14 για την πολιτιστική κληρονομιά, όπου χαρακτηριστικά προβλέπεται να υποβάλλονται προς έγκριση στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ οι μελέτες που αφορούν τις όποιες επεμβάσεις στο περιβάλλον των χαρακτηρισμένων κτηρίων ως νεότερων μνημείων.
6. Ταυτόχρονα, εκδόθηκε απόφαση από το Συμβούλιο της Επικρατείας (1305/2019) -με ισχυρή μειοψηφία εννέα συμβούλων-, η οποία απαντά σε προσφυγή πολιτών για την ακύρωση του παραπάνω Π.Δ., αναφερόμενη, μεταξύ άλλων, στο ύψος των υψηλών κτηρίων. Η απόφαση αναφέρεται στο τοπίο και το φυσικό περιβάλλον, κρίνοντας ότι δεν είναι αρμοδιότητα του ΥΠΠΟΑ η προστασία τους, χωρίς να κάνει οποιαδήποτε μνεία σε σχέση με στο άρθρο 2, παρ. 3, όπου ο σχεδιασμός των υψηλών κτηρίων συνδέεται και με το πολιτιστικό περιβάλλον, που αναμφισβήτητα είναι αρμοδιότητα του ΥΠΠΟΑ. Το ΣτΕ εν τέλει δεν ακυρώνει το Π.Δ. Παρ’ όλα αυτά, άρχισε να διαδίδεται ευρέως ότι από την εκδοθείσα ΚΥΑ του πάρκου κινδυνεύει για άλλη μια φορά η επένδυση και ότι πρέπει να τροποποιηθεί σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ. Επίσης, η Ελληνικό Α.Ε. κατέθεσε αίτημα στο υπουργείο Πολιτισμού για τροποποίηση της Υ.Α. του Μαΐου 2019 και περιορισμό του ελέγχου του ΥΠΠΟΑ σε συγκεκριμένα μέτρα γύρω από τα μνημεία, γεγονός το οποίο θα έδινε το έναυσμα να τροποποιηθεί και η ΚΥΑ του Πάρκου. Με τη διάδοση της ψευδούς είδησης ότι έχρηζε επανεξέτασης το θέμα από τα κεντρικά συμβούλια του ΥΠΠΟΑ, δήθεν υπό το φως της απόφασης του ΣτΕ, καθίσταται νομιμοφανής η τροποποίηση τόσο της Υπουργικής Απόφασης Ζορμπά – Στρατή όσο και της επακόλουθης ΚΥΑ, χωρίς να φαίνεται ότι η επανεξέταση είχε σκοπό την πλήρη ικανοποίηση του επενδυτή.
7. Υπό αυτό το πρίσμα, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεωνεπανεισήχθη στο ΚΑΣ τον Αύγουστο του 2019. Τα μέλη γνωμοδότησαν ομοφώνως υπέρ της τροποποίησης της προηγούμενης γνωμοδότησης και κατ’ αυτόν τον τρόπο αντικαταστάθηκε ο όρος 16 με απαλοιφή του τμήματος που αφορά την κατάθεση στο ΥΠΠΟΑ όλων των μελετών που θα ακολουθήσουν και ιδίως όσων έχουν σχέση με τα υψηλά κτήρια. Περιορίστηκε σημαντικά η αρμοδιότητα του ΥΠΠΟΑ, ως προς την έγκριση των μελλοντικών περιβαλλοντικών μελετών, μόνο εντός των ορίων των κηρυγμένων αρχαιολογικών χώρων και σε ζώνη 20 μέτρων πέριξ αυτών. Στο ίδιο πνεύμα εξετάστηκε η υπόθεση και από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, τα μέλη του οποίου έκριναν ότι δεν απαιτείται έλεγχος των νέων μορφών σε απόσταση μεγαλύτερη των 100 μέτρων πέριξ του κεντρικού κτηρίου του πρώην ανατολικού αερολιμένα, έργο του αρχιτέκτονα Eero Saarinen. Οι γνωμοδοτήσεις στηρίχθηκαν στο ότι το ΥΠΠΟΑ δεν εξετάζει το περιβάλλον, όπως ανέφερε το ΣτΕ. Το φυσικό ναι, το πολιτιστικό όμως; Αγνοήθηκε ο όρος 2 του Π.Δ. που είχε ληφθεί υπόψη από τα μέλη κατά την προηγούμενη γνωμοδότηση του ΚΑΣ λίγους μήνες πριν; Ορισμένα μέλη ήταν τα ίδια. Και το όριο των 20 μέτρων που προστέθηκε και που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις διατάξεις του άρθρου 10 του αρχαιολογικού νόμου για δραστηριότητες πλησίον μνημείων;
Επειδή η περιοχή ανάπτυξης των ουρανοξυστών – καζίνο δεν εμπίπτει μέσα στα όρια που αναφέρονται τελικά στην Υπουργική Απόφαση Μενδώνη (Αύγουστος 2019), τα υψηλά κτήρια, σύμφωνα με τους όρους της ανωτέρω απόφασης, δεν θα υποβληθούν προς εξέταση στο υπουργείο Πολιτισμού. Παρ’ όλο που το υπέρογκο μέγεθος τα τοποθετεί εκ των πραγμάτων πλησίον μνημείων και αρχαιολογικών χώρων, εντός και εκτός έκτασης επένδυσης, σύμφωνα με το άρθρο 10 του Ν. 3028/2002. Παρ’ όλο που το Π.Δ. αναφέρει ότι ο σχεδιασμός τους πρέπει να συνδιαλέγεται και με το πολιτιστικό περιβάλλον. Έτσι εξηγείται η σπουδή κατάθεσης αίτησης θεραπείας στο ΥΠΠΟΑ: η επενδύτρια εταιρεία φοβόταν την έγκριση από το υπουργείο Πολιτισμού των σχεδίων που σε καμία κρίση κανενός κεντρικού συμβουλίου δεν θα άντεχαν. Αλήθεια, ποια μέλη θα διατύπωναν θετική γνωμοδότηση και θα ενέκριναν μια τέτοια αρχιτεκτονική μελέτη; Ποιοι συνάδελφοι αρχαιολόγοι και καθηγητές μηχανικοί θα ισχυρίζονταν ανερυθρίαστα ότι ο σχεδιασμός αυτός δεν προσβάλλει το ευρύ περιβάλλον των μνημείων; Ότι μάλιστα η χωροθέτηση και η ογκοπλασία τους εντάσσονται αρμονικά σ’ αυτό; Ότι τα «νέα πρότυπα σχεδιασμού συνδιαλέγονται με το αττικό και μεσογειακό παραθαλάσσιο αστικό, φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον»; Εκτιμώ ότι δεν θα βρισκόταν κανείς. Ίσως και η εταιρεία την ίδια εκτίμηση είχε κάνει.
8. Συνέπεια των παραπάνω υπήρξε η νέα ΚΥΑ του πάρκου (ΦΕΚ 3294 Β/28.8.2019), η τροποποίηση της οποίας είχε αναδειχθεί εξαρχής σε μείζον ζήτημα, και στο ίδιο πνεύμα ακολούθησαν οι υπόλοιπες ΚΥΑ του ακινήτου, μεταξύ των οποίων η ΚΥΑ των ζωνών ανάπτυξης, που συμπεριλαμβάνει τους «εμπνευσμένους» ουρανοξύστες και αποκλείει την κρίση του ΚΑΣ.

Η γενίκευση μιας εξαίρεσης
Έτσι, με το ίδιο το υπουργείο Πολιτισμού να αποφασίζει την περιστολή των αρμοδιοτήτων του ωρίμασαν οι συνθήκες για τη γενίκευση του παραπάνω ακρωτηριασμού, με την προσθήκη ακόμη ενός άρθρου (του 206) στο λεγόμενο αναπτυξιακό σ/ν του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, με τη συνυπογραφή της Υπουργού Πολιτισμού. Η διάταξη ανοίγει τον δρόμο για την κατασκευή κτηρίων ειδικής αρχιτεκτονικής σχεδίασης τροποποιώντας σχετικά τον ΝΟΚ, καθιστώντας κανόνα τις ειδικές και όλως κατ’ εξαίρεση διατάξεις του νόμου του Ελληνικού. Τέτοια κτήρια πλέον θα επιτρέπονται οπουδήποτε με την έγκριση του ΥΠΕΝ εφόσον το προβλέπει ειδικός νόμος. Η αρμοδιότητα του ΥΠΠΟΑ περιορίζεται μόνο στους κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, αγνοώντας προκλητικά τις αναγκαστικές διατάξεις του καίριου άρθρου 10 του αρχαιολογικού νόμου σχετικά με κατασκευές πλησίον μνημείων, παρότι ο προσδιορισμός του «πλησίον» πρέπει να κρίνεται κάθε φορά ad hoc, από τον υπουργό μετά από γνωμοδότηση του ΚΑΣ, βεβαίως σε συνάρτηση με την κλίμακα της σχεδιαζόμενης κατασκευής ή δραστηριότητας. Μάλλον στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ διαφεύγουν οι διατάξεις περί έμμεσης βλάβης των μνημείων, αλλιώς δεν εξηγείται η contra legem προσθήκη.

Και τώρα… χωρίς δικαιολογίες
Ήδη εκδόθηκε Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΦΕΚ Α’ 145/30.09.2019) και προωθείται στη Βουλή τροποποίηση του νόμου του Ελληνικού με την οποία αναβάλλεται αορίστως η απόδοση των κοινόχρηστων χώρων προς κοινή χρήση, σε αντίθεση με το έως τώρα ισχύον πλαίσιο που προβλέπει την απόδοση αυτών των χώρων ταυτόχρονα με την έκδοση της ΚΥΑ πολεοδομικών ζωνών (ΦΕΚ 3687 Β 2019/3.10.2019). Η απόδοσή τους εναπόκειται πλέον στη διακριτική ευχέρεια της εταιρείας, καθιστώντας την κοινοχρησία απλό ευφημισμό. Η διαχείριση εξακολουθεί να ασκείται από την Ελληνικό Α.Ε. και στη συνέχεια από τη Lamda Development.
Η παραπάνω ρύθμιση παραβιάζει ευθέως το Π.Δ. έγκρισης του ΣΟΑ, στο οποίο ο αρχαιολογικός χώρος της χερσονήσου του Αγίου Κοσμά εντάσσεται (ως αδόμητος) στους κοινόχρηστους χώρους με τη ρητή πρόβλεψη να οργανωθεί σε επισκέψιμο. Είναι ασύμβατος ο συνδυασμός επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου υπό ιδιωτική κυριότητα, νομή, κατοχή, διοίκηση και διαχείριση. Κυρίως όμως προσκρούει στον αρχαιολογικό νόμο, εκ του οποίου προστατεύεται ο δημόσιος χαρακτήρας των χώρων αυτών τοποθετούμενων στο εκτός συναλλαγής πεδίο.
Οι παραπάνω ρυθμίσεις στην υπηρεσία των ιδιωτικών συμφερόντων επί δημοσίου ακινήτου συμπυκνώνουν γλαφυρά το περιβόητο «ξεμπλοκάρισμα της επένδυσης» του Ελληνικού.
Ποιο «δίκαιο της ανάγκης» δικαιολογεί τέτοια παραβίαση κανόνων αναγκαστικού δικαίου που εκπορεύονται ευθέως από το Σύνταγμα; Ποιος κατεπείγων λόγος, ποια κατάσταση εξαίρεσης και ποια απρόβλεπτη ανάγκη τάχα αιτιολογούν τη νομοθέτηση με Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου, πλην της σπουδής να γκρεμιστεί ό,τι με κόπο περισώθηκε. Ο ρεβανσισμός πάντως δεν στοιχειοθετεί νόμιμη αιτία.

* Η Μαρία Βλαζάκη είναι αρχαιολόγος, επίτιμη γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και πρώην γενική γραμματέας του ΥΠΠΟΑ

maria_andreadaki-vlazaki

11 Νοεμβρίου, 2019 Posted by | Αρχιτεκτονική, Ιστορία, Σχόλια και κριτική | Σχολιάστε

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης στο Βιβλιοπωλείο Απρόβλεπτο «ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ- Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ο αιώνα και η καταστροφή τους», Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2019 και ώρα 8:30 μ.μ. στον χώρο του βιβλιοπωλείου

71849689_1453384764804635_3567796149869871104_n

 

 

Το βιβλιοπωλείο Απρόβλεπτο και οι εκδόσεις Θεμέλιο με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του ΒΑΓΓΕΛΗ ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗ
ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ- Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ο αιώνα και η καταστροφή τους, σας καλούν, την Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2019 και ώρα 8:30 μ.μ. στον χώρο του βιβλιοπωλείου, σε μία συζήτηση με τον συγγραφέα για το βιβλίο και τους φακέλους της Ασφάλειας 30 χρόνια μετά την καύση τους.

Τον Αύγουστο του 1989, λίγους μήνες πριν την πτώση του Τείχους και ενώ η ελληνική κοινωνία συγκλονιζόταν από το σκάνδαλο Κοσκωτά, η κυβέρνηση Ν.Δ.-ΣΥΝ, η μοναδική κυβέρνηση συνεργασίας Δεξιάς-Αριστεράς στον 20ό αιώνα, αποφάσισε την καύση περίπου 17.500.000 ατομικών φακέλων κοινωνικών φρονημάτων που διατηρούσε η Ασφάλεια. Έτσι η Ελλάδα, στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου, έγινε η πρώτη και μόνη διεθνώς χώρα που προχώρησε στην καταστροφή αυτής της σκοτεινής κληρονομιάς ενός αυταρχικού παρελθόντος.

Ποιοι είναι οι λόγοι που οδήγησαν στη συγκεκριμένη εξαίρεση, σε σχέση με τη διεθνή εμπειρία; Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα του ανά χείρας βιβλίου. Δεν γράφτηκε για να θρηνήσει το καμένο περιεχόμενο των φακέλων, θα ήταν μάταιο, καθώς οι στάχτες δεν ξαναγίνονται έγγραφα. Παρότι μιλάει για τους φακέλους, δεν είναι μια αναλυτική ιστορία τους. Είναι μια ιστορία των όσων γέννησαν οι φάκελοι, όλων εκείνων που οδήγησαν στην ανοχή ή και στην επιδοκιμασία της ελληνικής κοινωνίας έναντι της καταστροφής. Είναι μια προσπάθεια κατανόησης της καύσης τους ως μιας σημαντικής στιγμής της μακράς περιόδου που ονομάστηκε Μεταπολίτευση, ως ορόσημο της ολοκλήρωσης ενός πρώτου κύκλου διαχείρισης του πολλαπλά τραυματικού και διχαστικού μεταπολεμικού και μετεμφυλιακού παρελθόντος.

Εάν το παρόν αποικίζει το παρελθόν ξαναδιαβάζοντάς το με βάση το σήμερα, την ίδια ώρα το δεύτερο εκβάλλει στο παρόν μέσα από νοοτροπίες, φόβους, υλικές και άυλες κληρονομιές. Το καλοκαίρι του 1989 μέσα στον καπνό των καμένων φακέλων από την υψικάμινο της Χαλυβουργικής έσμιξαν φόβοι, τραυματικές μνήμες, κουτσουρεμένες ζωές, μαζί με ελπίδες και νέους ορίζοντες προσδοκιών που γεννούσε η συγκυρία. Γι’ αυτά θέλει να μιλήσει το βιβλίο ξαναδιαβάζοντας την ιστορία της μεταπολεμικής κυρίως Ελλάδας, για το αρχείο και τη μνήμη, για ένα τραυματικό παρελθόν, το οποίο την ώρα της αποδοχής του καταστράφηκε πλέον ως ανεπιθύμητο.

4 Οκτωβρίου, 2019 Posted by | Ειδήσεις, Ιστορία, Uncategorized | Σχολιάστε

Ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΜΙΑΝ για εκδηλώσεις από τη «Νύχτα Πολιτισμού» του Δήμου Αθηναίων,

logo

 

Ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΜΙΑΝ

για εκδηλώσεις από τη «Νύχτα Πολιτισμού» του Δήμου Αθηναίων,

Παρασκευή 4 Οκτωβρίου 2019

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΜΙΑΝ ενημερώνει τα μέλη και τους φίλους ότι στο πλαίσιο των πολλαπλών δράσεων του Δήμου Αθηναίων «Νύχτα Πολιτισμού, Athens Culture Net 2019», την Παρασκευή 4 Οκτωβρίου 2019, διεξάγονται και δύο εκδηλώσεις που έχουν άμεσο ενδιαφέρον για τα μέλη και τους φίλους της Εταιρείας μας:

1. Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), στην Κεντρική Υπηρεσία στο Ψυχικό, Δάφνης 61, θα είναι ανοιχτή για το κοινό, από τις 21:00 έως 24:00 η έκθεση «Δεκαετία του ’60: μια νεολαία σε εξέγερση», η οποία περιλαμβάνει πλούσιο αρχειακό υλικό, φωτογραφίες και εκδόσεις από τις συλλογές των ΓΑΚ και της ΕΜΙΑΝ (βλ. λεπτομερή στοιχεία από την Έκθεση και στην ιστοσελίδα της ΕΜΙΑΝ: http://www.emian.gr/2019/10/ekdilvseispolitismou/ ).

2. Στον εκθεσιακό χώρο του Ιδρύματος της Βουλής, Βασ. Σοφίας 11 (είσοδος από οδό Σέκερη) από τις 18:00 έως 24:00 διοργανώνεται έκθεση με τίτλο «Πολεμώντας για την Ειρήνη: Ελλάδα-Ιταλία-Ισπανία στη δεκαετία του ’80», όπου παρουσιάζεται το αντιπολεμικό κίνημα του Ευρωπαϊκού Νότου. Στον ίδιο χώρο, στις 19:30 θα ξεκινήσει συζήτηση (στρογγυλό τραπέζι) με ομιλητές τους Πάνο Τριγάζη, μέλος του Συμβουλίου του Διεθνούς Γραφείου Ειρήνης, και ο Νίκος Κιάος, μέλος του Δ.Σ. της ΕΜΙΑΝ, δημοσιογράφος, που πρωταγωνίστησαν στα αφοπλιστικά και αντιπυρηνικά κινήματα της εποχής εκείνης.

Βλ. συνημμένο το πρόγραμμα των δύο παραπάνω εκδηλώσεων

programma-nixta-politismou-2019 (1) (2)

3 Οκτωβρίου, 2019 Posted by | Ειδήσεις, Ιστορία, Προσκλήσεις, Uncategorized | Σχολιάστε

Tο βιβλιοπωλείο Απρόβλεπτο και οι εκδόσεις Μεταίχμιο σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Γαβρίλη Λαμπάτου ΚΚΕ και Εξουσία 1940-1944 την Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου 2019, στις 8:30 μ.μ., στον χώρο του βιβλιοπωλείου

Tο βιβλιοπωλείο Απρόβλεπτο και οι εκδόσεις Μεταίχμιο σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Γαβρίλη Λαμπάτου ΚΚΕ και Εξουσία 1940-1944 την Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου 2019, στις 8:30 μ.μ., στον χώρο του βιβλιοπωλείου.

Το 1940, τις παραµονές του ελληνοϊταλικού πολέµου, το KKE ήταν ένα κόµµα αποδιαρθρωµένο οργανωτικά, ενώ οι διαρκείς αλλαγές πολιτικής που ακολουθούσε η Κοµµουνιστική Διεθνής έναντι του ναζισµού προξενούσαν σύγχυση στους κοµµουνιστές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, το ΚΚΕ κατόρθωσε να ανασυγκροτηθεί·ως το 1944 κατέστη κόµµα εξουσίας και απειλούσε να µετασχηµατίσει σχεδόν ριζικά το πολιτικό σύστηµα όπως αυτό είχε διαµορφωθεί τις προηγούµενες δεκαετίες.

Μέσα από ανέκδοτες προσωπικές µαρτυρίες και αρχειακές πηγές, το βιβλίο διερευνά το πώς επιτεύχθηκε αυτή η αλλαγή – και το τίµηµα που απαιτήθηκε σε πολλές περιπτώσεις. Εξετάζονται οι δοµές εξουσίας των κοµµουνιστών στην ορεινή Ελλάδα και η πολιτική του κόµµατος, τόσο στην κεντρική σκηνή όσο και στις επιµέρους περιφέρειες της χώρας. Παρουσιάζεται επίσης η διαδροµή Ελλήνων κοµµουνιστών από την ίδρυση του κόµµατος ως τον Β΄ Παγκόσµιο Πόλεµο.

Μια µελέτη πολιτικής ιστορίας σε µια εποχή τεκτονικών κοινωνικών ανακατατάξεων, µέσα από τις άγνωστες και ορισµένες φορές σκοτεινές πλευρές της Εθνικής Αντίστασης.

Περιλαμβάνεται φωτογραφικό υλικό.
Ο ιστορικός Γαβρίλης Λαμπάτος θα μιλήσει για το βιβλίο του και θα απαντήσει σε ερωτήσεις του κοινού.

Βιβλιοπωλείο Απρόβλεπτο, Ρήγα Φεραίου 25, Ηλιούπολη, τηλ. 210 99 40 110

 

978-618-03-1504-2_1

9 Φεβρουαρίου, 2019 Posted by | Ειδήσεις, Ιστορία, Προσκλήσεις | Σχολιάστε

Εκδήλωση του ΠΕΡΙ.ΠΟΛ.Ο-«ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΠΑΚΙΣΤΑΝ» Παρουσίαση-Προβολή από την Ισαβέλλα Μπερτάν και τον Κώστα Ζυρίνη

ζυρινης ηλιούπολη

14 Μαρτίου, 2017 Posted by | Ειδήσεις, Ιστορία, Κινηματογράφος, Προσκλήσεις, Φωτογραφία, Uncategorized | Σχολιάστε

«Τα μάρμαρά μας» του Νίκου Παπακώστα. Πρώτη προβολή στο Τριανόν 1/3/2017

%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b1-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b9%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b5%cf%81

24 Φεβρουαρίου, 2017 Posted by | Εκδρομές, Ιστορία, Κινηματογράφος, Προσκλήσεις, Uncategorized | Σχολιάστε

Κινηματογραφική Λέσχη Ηλιούπολης-Προβολή ταινίας «ΠΑΛΛΗΚΑΡΙ – Ο ΛΟΥΗΣ ΤΙΚΑΣ ΚΑΙ Η ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΛΑΝΤΛΟΟΥ» του Νίκου Βεντούρα-Κυριακή, 10 Απριλίου, 8μμ

τικασ

Η Κινηματογραφική Λέσχη Ηλιούπολης σας προσκαλεί:
την ΚΥΡΙΑΚΗ 10/04/2016

στην εκδήλωσή της

ΚΟΛΟΡΑΝΤΟ 1914: ΑΠΕΡΓΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΑΚΩΡΥΧΩΝ – Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗ, ΑΝΘΡΑΚΩΡΥΧΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΗ ΗΛΙΑ ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ (ΛΟΥΗ ΤΙΚΑ)

ΠΑΛΛΗΚΑΡΙ – Ο ΛΟΥΗΣ ΤΙΚΑΣ ΚΑΙ Η ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΛΑΝΤΛΟΟΥ
(PALIKARI – LOUIS TIKAS AND THE LUDLOW MASSACRE)
του Νίκου Βεντούρα (ΕΛΛΑΔΑ, 2014, έγχρωμη, 92΄)

Θα ακολουθήσει συζήτηση με εισηγητές τους:
Νίκο Βεντούρα (σκηνοθέτη της ταινίας),
Λαμπρινή Χ. Θωμά (ερευνήτρια, σεναριογράφο και παραγωγό της ταινίας) και
Πελαγία Μαρκέτου (ιστορικό, μεταφράστρια του βιβλίου Buried Unsung: Louis Tikas and the Ludlow Massacre [1991]/Αμοιρολόιτος: Ο Λούις Τίκας και η σφαγή στο Λάντλοου [2002] του Ζήση Παπανικόλα).

* 1ο Βραβείο Ταινίας Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους στο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ-Docfest Χαλκίδας
* Βραβείο Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής (Μάνος Βεντούρας) στο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ-Docfest Χαλκίδας

ΚΥΡΙΑΚΗ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2016 ΣΤΙΣ 8:00 μ.μ.
ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
(Μαρ. Αντύπα 134 και Σοφ. Βενιζέλου 100, Ηλιούπολη,
Τηλ.: 2109941199, 2109914732, 6945405825, E-mail: info@klh.gr ,
Ιστοσελίδα: http://www.klh.gr)

4 Απριλίου, 2016 Posted by | Ειδήσεις, Ιστορία, Κινηματογράφος, Προσκλήσεις | Σχολιάστε